Ontdek de sporen van de Watersnoodramp.
Bron: Zeeland Visit.
Watersnood 1953.
In de nacht van 31 januari en 1 februari woedde er een zeer zware noordwesterstorm. Daardoor braken ook rond Kats dijken. Dijkdoorbraken in: de Leendert Abrahampolder, de Jonkvrouw Annapolder, de Katspolder. In de Leendert Abrahampolder werd 75 meter dijk weggeslagen, water sloeg op 7 plaatsen over de dijk van de Annapolder, waardoor ook de Katspolder overstroomde.
Moet je het voorzienigheid noemen of iets anders, maar de Oud-Noord-Beveland polder bleef gespaard voor een overstroming. En daardoor ook Kats en Colijnsplaat.
Met vereende kracht heeft men de coupure aan het eind van de Voorstraat met vloedplanken afgesloten toen het water de Leendert Abrahampolder binnen stroomde en die met zandzakken versterkt. Bij de coupure in de Huisdijk was het nog even spannend of die het zou houden. Echter door er een boerenwagen met lading voor te zetten, was er geen doorbraak. En ook de coupure bij de haven van Colijnsplaat hield het door vereende krachten en doordat een losgeraakt schip dwars voor de coupure kwam te liggen.
De familie Tazelaar, die aan de zeedijk van de Leendert Abrahampolder woonden werd per roeiboot uit hun benarde positie in de schuur verlost. In de Jonkvrouw Annapolder woonden enkele gezinnen bij het toenmalige veer. Velen verdronken en degenen, die het overleefden werden op Kats opgevangen en verzorgd. Daaronder waar zes kinderen uit één gezin, hun ouders waren verdronken. Ze waren zelf richting Kats gelopen over dijken en kwamen onderweg twee Katse mannen, Gerard Tazelaar en Bram Versprille, tegen. Die ontfermden zich over hen.
Ook de boerenfamilies van der Maas en de Vos werden van hun ondergelopen boerderijen gehaald. Ook de boerenfamilie de Dreu. De Dreu had met een zakmes een gat in het plafond gemaakt en zich met zijn vrouw zo op zolder in veiligheid gebracht.
In de loop van de zondag kwam dokter Maas voor zieken en de overleden mensen. Dominee Morreau bekommerde zich toen al om begrafenissen te verzorgen. Evenals timmerman Tazelaar die kisten maakte. In de pastorie werden die zondagavond 12 personen opgevangen, die bang waren in hun lage huisjes. De zieken werden naar de oude kleuterschool gebracht, die boven een woning was. Mevrouw van der Hoofd, die verpleegster was, had daar de leiding. Bakker van de Berge ving haar kinderen op.
Op enig moment werden er op het sportveld van Colijnsplaat voedselpakketten en andere pakketten uit een vliegtuig gedropt.
In alle ellende en intense verdriet waren er toch ook lichtpuntjes. Allereerst dat de Kassenaren samen de plotse nood samen oplosten en hun schouders er onder zetten.
En dat de korfbal er twee goede spelers tijdelijk bij kreeg. Het waren jonge mensen uit het verwoeste Nieuwerkerk. Dominee Morreau speelde het klaar een deel van het ingezamelde geld in Nieuw Zeeland te verkrijgen voor de bouw van het Nieuw Zeelandhuis te Kats.
( Ik besef, dat dit verhaal van de gebeurtenissen niet compleet is. Vergeef het mij.)
Jan de Jonge.
Klik op een foto om alle foto’s in groot formaat te zien.
Watersnoodramp 1953.
Mijn persoonlijke ervaringen.
In onze bijkeuken stond een forse man in door de regen glanzend regengoed en een zuidwester op. Toen hij zei: “De Jonge ’t zà d’r om ouwe of de dieken ‘t ouwe. Brieng mae op zolder wà je dienkt dà je nodig vindt”. Als ventje van vierenhalf vond ik het wel gek en spannend tegelijk dat m’n vader en oom Piet ineens druk in de weer waren om spullen naar boven te sjouwen. Ik sliep ook niet gelijk na die ongewone drukte.
Toen ik ’s ochtend wat wakker werd, waaide het nog hard. Door de wind heen hoorde ik een geluid dat er anders niet was. Paardengehinnik. Raar, dat je de paarden hoorde.
Beneden aan tafel vroeg ik ernaar. Dat zijn de paarden van Wullem Priester, zei m’n vader. Zijn boerderij staat in ’t water en nu staan z’n paarden zo lang bij ons.
Het volgende dat ik nog weet, speelt zich wat later af.
Mijn vader zei: “Jewan kruup mae achter op m’n brommer, dan hae we ‘s kieke bie Keetjesdiek.
Hij tufte met mij met mijn benen in zijn brommertassen achterop. Langs ’t spulletje van vrouw en Jewan Klootte naar Keetjesdiek bij de Emelissedijk. ( daar was een coupure in de dijk)
We klommen de Emelissedijk op naast de met zwarte blaken gesloten coupure en zagen water, een grote watervlakte. Ik zag van alles drijven op dat water. Stukken hout, stro, tonnen enz. Over de Oudendijk, die je hier en daar boven het water uit zag steken, lagen grote bruine buizen. Van de ene kant naar de andere. Mijn vader zei ,dat ze een polder aan het leeg pompen waren. Stil reden we terug naar huis. Ik moest huilen.
De man in het regengoed bleek Marien Klaassen te zijn geweest, de slager.
Later heb ik in mijn verhalenbundel van 2011 nog een rijmpje geschreven.
Vol, boordevol wind die zaterdag
dat er een feest was van notabelen in Cortgeen
beestenweer, thuisblijven nergens heen
die laatste januaridag
Zondagsdrukte ongewoon, vreemd
paardengehinnik, onrust in de schuur
Geluiden, stemmen niet passend bij dit uur
Mens en dier ontredderd, door ’t water ontheemd
dan verstard door de geziene woestenij
Stil terug, huilend alle twee?
J(ew)an de Jonge.
Vervoer
Klik op een foto om alle foto’s in groot formaat te zien.
Chauffeur.
Het komt voor dat je de vrijwillige chauffeur kent. Zo reed Kees de Wild een keer met ons een rondje , onder andere naar een imkerij op Walcheren. Ook Piet de Wild had een keer dienst. En die bracht ons naar de boulevard in Vlissingen en vertelde onderweg veel over de geschiedenis van Zeeland. Onze gasten konden dat wel waarderen.
IK zag Piet laatst nog in een programma van Omroep Zeeland aan een verslaggever vertellen over de rampnacht in 1953 toen inwoners van Colijnsplaat de doorgang in de coupure tegenhielden.
Onderweg vertelde een gast dat hij ooit een dienstkameraad uit Kats had. Het bleek Anton Munter te zijn. Laatst hadden we Peter Hollestelle als chauffeur.
Hij vertelde dat hij in Bruinisse op school gezeten had en een ander Zonnebloem vrijwilliger kende die met hem op school gezeten had.
En dan heb je ineens Kees en Nel aan de telefoon, omdat de chauffeur nog geen contact heeft opgenomen. Het kwam goed door hun inspanningen. En zo zaten we lekker in ’t zonnetje op een terras aan de Oostwal in Goes. Ook rijden we wel door Kats en de mensen vinden het witte kerkje altijd leuk en het vogelhotel in de Molstraat.
Sociaal contact.
Al met al zie je dat zo’n busje contact maken mogelijk maakt. Niet alleen voor de gasten , maar ook voor de begeleiders. En zo heeft een chauffeur uit Kamperland mijn 46 jaar oude brommer gerestaureerd. Ooit gekocht bij de Wild in de Kerkstraat te Kats. Zo zie dat zulke uitstapjes de mensen van achter de geraniums haalt. Het is vaak de stap naar nog meer.
Jan de Jonge.
Eurobus/Zonnebus.
Stichting.
Het initiatief om met een busje te gaan rijden kwam van Kassenaar Kees de Wild. Katse ouderen moesten toch de mogelijkheid hebben ergens naar toe te kunnen gaan. Een ritje over het eiland, een bezoek aan de kerk, het bezoeken van een uitvoering in de buurt. In 2005 werd dan ook de Stichting Eurobus Noord-Beveland opgericht en ingeschreven bj de Kamer van Koophandel. Een jaar later was de bus er.
Zonnebus.
Ook de Zonnebloem kan gebruik maken van de Eurobus op bepaalde middagen. Bij de afdeling Schouwen Duiveland van de Zonnebloem staat het busje bekend als ‘t Zonnebusje.
Op de middagen dat het busje vrij is, kan de Zonnebloem dat tegen vergoeding gebruiken.
Het is een welkome aanvulling op haar activiteiten. We maken er dan een gezellige middag van, waarbij onze gasten mogen bepalen waar we naar toe gaan. De chauffeurs weten goed de weg en leuke plekjes onderweg. Sommige vertellen ook nog wat over de omgeving. Altijd is er tijd voor koffie of thee met wat er bij. En voor water voor medicijnen.
De Noord-Beveland Express rijdt een grote toeristische route over het eiland Noord-Beveland.
De bus reed in juli en augustus op woensdag en zaterdag 4x per dag de gehele route. Voor het vervoer op deze speciale bus is de Zeelandpas of dagkaartje nodig. De Zeelandpas kost 4 euro en geeft toegang tot deze buslijn naast korting op andere activiteiten in Zeeland.
OPROEP:
Wij zoeken enthousiaste vrijwilligers als chauffeur van de buurtbus voor routes in Zeeuws-Vlaanderen, Schouwen-Duiveland, Zak van Zuid-Beveland en Noord-Beveland. Meer info of aanmelden: mail naar mbu@zeeland.nl. Vermeld je telnr., zodat wij contact met je kunnen opnemen.
Vrijwilligers zijn zeer belangrijk voor onze samenleving. Ze dragen kosteloos hun persoonlijkkesteentje bij vanuit eigen talenten. In dit voorbeeld is het rijden op een buurtbus, de ontmoeting met de reiziger in kleinere dorpen en met andere chauffeurs voor hen onbetaalbaar.
Watersnoodramp
Chauffeur.
Het komt voor dat je de vrijwillige chauffeur kent. Zo reed Kees de Wild een keer met ons een rondje , onder andere naar een imkerij op Walcheren. Ook Piet de Wild had een keer dienst. En die bracht ons naar de boulevard in Vlissingen en vertelde onderweg veel over de geschiedenis van Zeeland. Onze gasten konden dat wel waarderen.
IK zag Piet laatst nog in een programma van Omroep Zeeland aan een verslaggever vertellen over de rampnacht in 1953 toen inwoners van Colijnsplaat de doorgang in de coupure tegenhielden.
Onderweg vertelde een gast dat hij ooit een dienstkameraad uit Kats had. Het bleek Anton Munter te zijn. Laatst hadden we Peter Hollestelle als chauffeur.
Hij vertelde dat hij in Bruinisse op school gezeten had en een ander Zonnebloem vrijwilliger kende die met hem op school gezeten had.
En dan heb je ineens Kees en Nel aan de telefoon, omdat de chauffeur nog geen contact heeft opgenomen. Het kwam goed door hun inspanningen. En zo zaten we lekker in ’t zonnetje op een terras aan de Oostwal in Goes. Ook rijden we wel door Kats en de mensen vinden het witte kerkje altijd leuk en het vogelhotel in de Molstraat.
Sociaal contact.
Al met al zie je dat zo’n busje contact maken mogelijk maakt. Niet alleen voor de gasten , maar ook voor de begeleiders. En zo heeft een chauffeur uit Kamperland mijn 46 jaar oude brommer gerestaureerd. Ooit gekocht bij de Wild in de Kerkstraat te Kats. Zo zie dat zulke uitstapjes de mensen van achter de geraniums haalt. Het is vaak de stap naar nog meer.
Jan de Jonge.
Kats en Kassenaren 